W dzisiejszym wpisie kilka słów o skutkach nieodebrania wezwania do zapłaty przez członka zarządu w kontekście powództwa z art. 299 k.s.h.
Przesłanki powództwa przeciwko członkowi zarządu spółki z o.o. na podstawie art. 299 k.s.h. obejmują: istnienie wierzytelności wobec spółki z o.o., bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce z o.o., pełnienie funkcji członka zarządu w okresie istnienia wierzytelności.
Przesłanki egzoneracyjne:
– złożenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości, – brak winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie, – brak szkody po stronie wierzyciela mimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki z o.o. ma charakter odszkodowawczy, jest zobowiązaniem do naprawienia szkody, o charakterze bezterminowym. Odszkodowawczy charakter roszczenia rodzi problem w przypadku nie doręczenia członkowi zarządu wezwania do zapłaty.
art. 455 k.c.:
Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
Zobowiązanie członka zarządu konstytuuje się z chwilą jego wezwania.
W celu wytoczenia powództwa przeciwko członkowi zarządu należy sprecyzować kwotowo roszczenie, skapitalizować odsetki kierując wezwanie do zapłaty, a po jego bezskutecznym upływie wnieść pozew do sądu.
Co jednak, gdy członek zarządu nie odbierze wezwania?
W przypadku „zwykłego” pozwu o zapłatę, nieodebranie wezwania do zapłaty w zasadzie nie ma konsekwencji dla toczącego się później postępowania sądowego. Do pozwu dołączamy skierowane do dłużnika wezwanie, dowód jego nadania listem poleconym i składamy pozew. Skierowanie wezwania nie wpływa na istnienie naszego roszczenia. Co najwyżej spotkamy się z zarzutem niepodjęcia próby polubownego rozwiązania sporu (czy wezwanie do zapłaty na pewno wyczerpuje wymóg podjęcia próby? to temat na inny artykuł).
Funkcję wezwania do zapłaty może spełnić doręczenie pozwu.
Jeżeli więc nasz członek zarządu nie odebrał wezwania, ale odebrał pozew, różnicą dla nas jest data początkowa naliczania odsetek.
Co jednak w sytuacji, gdy członek zarządu nie odebrał wezwania do zapłaty, a mimo to złożyliśmy w sądzie pozew, którego on również nie odebrał?
Co w takiej sytuacji zrobi sąd?
Ponieważ pozwany nie odebrał pozwu, sąd zobowiąże nas do doręczenia mu pozwu za pośrednictwem komornika.
Załóżmy jednak, że komornik nie doręczy korespondencji sądowej, i żeby postępowanie było kontynuowane będziemy zmuszeni do złożenia wniosku o wyznaczenie dla pozwanego kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu. Kurator będzie niejako zastępował członka zarządu w procesie.
Tutaj jednak napotykamy doniosłą konsekwencję nieodebrania przez pozwanego naszego wezwania do zapłaty, które wysłaliśmy do niego przed wniesieniem powództwa.
O co chodzi?
- kurator dla nieznanego z miejsca pobytu jest kuratorem procesowym, podejmuje więc czynności procesowe, nie jest umocowany do składania/przyjmowania oświadczeń o charakterze materialnym
- wymagalność naszego roszczenia wobec pozwanego członka zarządu jest związana z jego wezwaniem do zapłaty
- doręczenie pozwu kuratorowi procesowemu nie wpływa na powstanie wymagalności roszczenia
Powstanie więc sytuacja, w której postępowanie może się toczyć, pozwany jest bowiem reprezentowany przez kuratora, który jednak prawdopodobnie w pierwszym piśmie procesowym podniesie zarzut braku wymagalności roszczenia, a więc przedwczesności powództwa.
Problem ten był wielokrotnie poruszany w orzecznictwie sądów, w najnowszym OSNC 2024/1/4 możemy zapoznać się z wyrokiem Sądu Najwyższego z 17.04.2023 roku, sygn. akt II CSKP 1000/22:
Ponieważ wymagalność roszczenia z art. 299 § 1 k.s.h. jest uzależniona od wezwania pozwanego członka zarządu spółki z o.o. do zapłaty, doręczenie odpisu pozwu kuratorowi ustanowionemu w trybie art. 143-144 k.p.c. nie skutkuje powstaniem stanu wymagalności tego roszczenia.
Jak stwierdził SN:
Przesłanki odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. są to pewne okoliczności, czy też warunki, które skutkują aktualnością (dopuszczalnością) roszczeń wierzyciela w związku z bezskutecznością egzekucji w stosunku do spółki, jednakże nie uzasadniają one wymagalności tegoż roszczenia. Sąd bowiem powinien każdorazowo badać – obok aktualności roszczenia – jego wymagalność.
Formułując pozwy przeciwko członkom zarządu operujemy roszczeniem, które powstaje z chwilą powzięcia wiedzy o bezskutecznej egzekucji, ale warunkiem jego wymagalności jest skuteczne doręczenie członkowi zarządu wezwania do zapłaty.
Wierzyciel zamierzający wytoczyć powództwo z art. 299 k.s.h. nie pozostaje w takiej sytuacji bez ochrony. Nie mogąc doręczyć członkowi zarządu wezwania do zapłaty może sięgnąć do instytucji uregulowanej w art. 184 k.r.o.
Warto więc pamiętać o zasygnalizowanym w niniejszym wpisie problemie.
Ponowna egzekucja – czy warto? Czytaj więcej TUTAJ
Zastrzeżenie prawne: Treści zawarte w artykule mają charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny i nie mogą zastępować profesjonalnych porad czy usług prawnych. Przed podjęciem decyzji należy skonsultować się z radcą prawnym lub innym specjalistą w danej dziedzinie.